Thematisch advies

Hier vind je een aantal toegangspoorten tot informatie of ondersteuning op diverse domeinen bij het innoveren met materialen. De lijst van links en bronnen is gebaseerd op veelvoorkomende vragen en opportuniteiten die in het project OpenRaam naar voren kwamen. Het zijn concrete kansen die je kunt benutten bij het toepassen van de 3P-scan. Deze bronnen geven je een beeld van hoe je opportuniteiten kunt benaderen. Ook zijn het mogelijke kanalen die je input voor R&D kunnen ondersteunen.

 

Vanzelfsprekend bestaan er nog veel meer informatiebronnen, kenniscentra, instellingen,… en is deze lijst dus niet volledig. We focussen hier op bronnen en ondersteuning die in Vlaanderen relevant zijn, zonder blind te zijn voor wat zich elders afspeelt. Dit overzicht is ingedeeld volgens de indicatoren die beschreven zijn in het boek Innoveren met materialen: economisch potentieel, ecologische noodzaak.

people

People

Planet

Planet

Profit

 

Profit

· MVO
· Duurzaam aankopen
· (Eco)labels & certificatie
· Ontwerp met de gebruiker voor ogen
· Groene marketing en externe communicatie
· Product-dienstsystemen en business modellen
· Inspiratie voor businessmodellen
· Energieaudits
· Afvalpreventie
· Afvalvalorisatie
· Ontwerptools met eco-impactanalyse
· Ontwerprichtlijnen: design for ...
· LCA-tools
· Biomassa voor energiewinning
· Biogebaseerde materialen
· Materiaalsubstitutie: info over nieuwe materialen
· Inspiratie uit de natuur
· Verpakkingsalternatieven
· Subsidiemogelijkheden
· Ondersteuning bij R&D (O&O)
· IP & Patent search
· Ondersteuning van productontwerp
· Ketensamenwerking
· Bedrijfsondersteuning (algemeen)

Literature

Literaratuurlijst

 

People

 

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)

MVO Vlaanderen, het Kenniscentrum Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, biedt informatie over netwerken, gelijkgezinden, inspiratie en ondersteuning.

Kauri: Belgisch trefpunt voor maatschappelijk verantwoord ondernemen

CSR Europe: Europese koepel voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (Corporate Social Responsability)

Top

Duurzaam aankopen

Business & Society is een bedrijvennetwerk met meer dan 85 ondernemingen en beroepsfederaties uit verschillende sectoren die MVO willen integreren in hun beheer en activiteiten. Op hun website vind je onder andere informatie over workshops, interessante publicaties en nieuwsberichten, en een overzicht van (internationale) MVO-normen en richtlijnen. Via zijn online kenniscentrum stelt dit netwerk relevante publicaties en inspirerende voorbeelden ter beschikking over alle thema's en subthema's in verband met ISO 26000. Dat is de eerste internationale standaard die de maatschappelijke verantwoordelijkheid van organisaties vaststelt. De ISO26000 zelfscan geeft je snel een idee waar je staat met jouw bedrijf.

De gids voor duurzaam aankopen, met praktische hulp bij milieuvriendelijke aankopen onder sociaal verantwoorde condities, biedt ook veel info over onder meer duurzame verpakkingen en labels.

Greenbazaar is een interactieve Belgische portaalsite voor duurzame producten en diensten.

Top

Labels en certificaten voor producten

FSC en PEFC – duurzaam beheer van hout en papier

Vrijwillige labeling van energie-efficiënte apparaten vind je onder het label energystar.

Ecolabel en labelinfo, een databank van productlabels, informeren de bewuste gebruiker over labels.

Ecorate biedt een overzicht van de bestaande (eco)labels op Europees niveau.

Top

Ontwerpen met de gebruiker voor ogen

Hoe ontwerp je producten zodat de gebruiker ze niet kan misbruiken? Hier vind je 101 tips om verkeerd gebruik te voorkomen of om de gebruiker naar het bedoelde gebruik te leiden:

Design with intent

Design for Impact – ontwerp met een duurzame invloed op het Zuiden.

Top

Groene marketing en externe communicatie

Introductie tot groene marketing: wat is het niet en wat wel?

Het Openraam project heeft in samenwerking mey Studio Spark een workshop georganiseerd rond nieuwe business modellen:

Top

Product-dienstsystemen & businessmodellen

Promoting Innovative Business Models with Environmental Benefits. Rapport van de Europese Commissie (2008).

Innovatief aanbesteden is een Europees concept dat in Vlaanderen door het IWT wordt beheerd. Via deze weg kan je innovatieve producten of diensten laten opnemen in de aanbestedingsregels voor de publieke sector.

Global stewards geeft een ruim beeld van benaderingen en concepten rond het thema 'sustainable business strategies' en nog veel meer.

Een selectie van blogs over duurzaamheid in een zakelijke context, onderzocht door 3 Amerikaanse MBA-scholen en gebundeld onder diverse thema's.

Top

Planet

 

Energieaudits

Het Agentschap Ondernemen voert gratis een eerstelijns-energiescan uit en verwijst vervolgens door naar de juiste partij.

EMIS geeft een overzicht van de commerciële partijen die energieaudits aanbieden.

Top

Afvalpreventie

Doorgedreven procesverbetering kan leiden tot afvalpreventie. De 'goeroe' rond verbeteren in een bedrijfscontext is zonder twijfel Mike Rother, die een mooie website met veel praktische tips heeft opgesteld.

Flanders Mechatronic Technology Center (FMTC) is actief op het gebied van automatisering en doorgedreven controles op productiemachines (mechatronica).

Top

Afvalvalorisatie

FEBEM (Federatie van Bedrijven voor Milieubeheer) vertegenwoordigt in België enerzijds de privaatrechtelijke bedrijven die afvalstoffen inzamelen, sorteren, behandelen, recycleren en/of verwerken, en anderzijds de grondreinigingscentra. Ook bedrijven die energie maken uit biomassa-afval zijn lid van FEBEM. Dit is het aanspreekpunt voor alle vragen over afvalvalorisatie.

Het projet Symbiose biedt een platform om vraag en aanbod van materiaalafvalstromen aan elkaar te linken. Dit is gestart vanuit de chemiesector maar staat ook open voor andere materiaalstromen.

Top

Ontwerptools met eco-impactanalyse

OVAM Ecodesign.link is een trefpunt voor duurzame productinnovatie. Je vindt er diverse tools om ecodesign toe te passen:

• De OVAM Ecolizer 2.0 is een tool waarmee je verschillende materialen met elkaar kunt vergelijken op basis van een puntensysteem per kilo materiaal.

• De OVAM SIS Toolkit is een omvattend ontwerpinstrument om duurzaamheidsprincipes beter te integreren in innovatie- en designprocessen. SIS staat voor Sustainable Innovation System.

• Het OVAM levenscyclus-scenario is een schema waarin acht levenscyclusstappen beschreven worden. Elke stap omvat een aantal richtlijnen om je product te verbeteren.

 

Medewerkers van de Technische Universiteit Wenen ontwikkelden de Ecodesign Pilot, een online tool voor het begeleiden van ecodesign.

De Granta Tools CES Selector integreert materiaaleigenschappen en een uitgebreide gegevensbank over hun milieu-impact: een waardevolle hulp bij het uitvoeren van ecodesign.

De meeste CAD-softwarepakketten, zoals Autodesk en Solidworks, hebben tegenwoordig een specifieke module om ecodesign te ondersteunen.

Top

Ontwerprichtlijnen : design for ...

Design for Environment Guidelines

Ecodesign inspiratie

Product Power

Product life

Fasteners

Materials selection

 

Ecodesign rules, samengebracht door EcoDesignARc.

• Design of electronic products

Design for EOL (end of life) guidelines

• Design for disassembly & DFD Guidelines

Design for remanufacturing

Quick reference chart

Smart materials

Top

LCA-tools

SuschemCompass is een online tool die het mogelijk maakt verschillende bestaande methoden voor LCA te rangschikken om de voor jou meest geschikte methode te vinden.

Voor het uitvoeren van een LCA zijn verschillende softwarepakketten beschikbaar. Op deze site van de Europese Commissie vind je een vrij compleet overzicht van LCA-tools. De meeste ervan zijn betalend, maar de volgende opensourcetools zijn gratis:

Open LCA

CMLCA

Carbon calculator over the Life Cycle of Industrial Activities

De website van EMIS, het energie- en milieu-informatiesysteem voor het Vlaams Gewest, vermeldt alle organisaties die je kunnen helpen met het uitvoeren van LCA-studies.

Top

Biomassa voor energiewinning

Cradle Crops is een Nederlandse pionier met als aanvankelijk doel het creëren van een markt voor Miscanthus Giganteus of olifantsgras en andere vezel- en biogebaseerde gewassen in Nederland en België.

Top

Biogebaseerde materialen

Biopolymer.net is een startpagina voor informatie over biopolymeren.

European association for bioplastics

Via Change2Bio kun je productfiches van de meest courante biogebaseerde kunststoffen opvragen.

Op het Material Data Center vind je een lijst met meer dan 110 commercieel beschikbare bioplastics, met informatie van de leverancier.

Top

Materiaalsubstitutie: info over nieuwe materialen

Op deze materialendatabases kun je nieuwe materialen ontdekken. Sommige zijn gratis, andere betalend:

Materio

DoDesign

Materia

Top

Inspiratie uit de natuur

Biomimicry voor design en innovatieve concepten:

ask nature

Bio mimicri

bio mimicry nl

Top

Verpakkingsalternatieven

Het Verpakkings Centrum (verbonden aan Xios Hogeschool Limburg) is een onafhankelijk onderzoekscentrum. Zijn dienstverlenende activiteiten zijn gericht op ondersteuning rond de verpakkingsproblematiek in diverse industriële sectoren.

Vergelijkende studie van biogebaseerde verpakkingsmaterialen (UK): Bio-based packaging wrap study UK (xls)

Top

Profit

 

Subsidiekanalen

Een goed startpunt om de geschikte subsidies te vinden zijn de lokale innovatiecentra. Naast subsidiebegeleiding behoren ook het zoeken naar kennispartners en individuele coaching tot hun aanbod.

Hieronder vind je de links naar de meest gebruikte subsidiekanalen.

Vlaanderen

Het IWT (Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen) ondersteunt tal van innovatieactiviteiten, zowel voor bedrijven als onderzoeksinstellingen:

• Kmo-haalbaarheidsstudie

• Kmo-innovatietraject

• Intellectuele eigendom (octrooivoorstudie)

• O&O-programma

• Haalbaarheidsstudies

• Projecten rond Onderzoek en Ontwikkeling

Het Agentschap Ondernemen van de Vlaamse overheid biedt een aantal subsidiekaders aan. Informatie over de beschikbare subsidies vind je via de subsidiedatabank van het agentschap. De meest relevante in deze context zijn:

• Kmo-portefeuille

• Ecologiepremie

• Groene waarborg

• Strategische investerings- en opleidingssteun

Federale overheid

Op federaal niveau zijn vooral de fiscale steunmaatregelen ter stimulering van Onderzoek & Ontwikkeling interessant. Zo kun je genieten van de gedeeltelijke vrijstelling van bedrijfsvoorheffing voor onderzoekers en belastingaftrek van octrooi-inkomsten. Meer info vind je op de website van de FOD Economie.

Europa

Op Europees vlak zijn er tal van financieringsinstrumenten en samenwerkingsmogelijkheden, onder meer Eureka en het zevende kaderprogramma (7KP) voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie. Daarin staat samenwerking met EU-landen centraal. Voor 7KP-projecten zijn veelal consortia van kennisinstellingen, grote bedrijven en kmo's uit verschillende landen vereist. Een gericht programma is bijvoorbeeld Eco-innovation.

Top

Ondersteuning bij R&D (O&O)

Alle informatie over ondersteuning bij innovatie vind je bij de Innovatiecentra. Zij kunnen je verder doorverwijzen naar de meest geschikte partner. Ze begeleiden bedrijven ook bij het beheer van intellectuele eigendom.

Het netwerk van Laagdrempelige Expertise- en Dienstverleningscentra (LED's) in West-Vlaanderen ondersteunt bedrijven onder meer op het vlak van energie, watertechnologie, ecotechnologie, productontwikkeling & design.

MIP (Milieu- en energietechnologie Innovatie Platform) stimuleert bedrijven om te investeren in nieuwe producten, processen en diensten die de impact op het milieu verminderen. MIP mikt daarbij op het sluiten van materiaal- en proceskringlopen volgens de cradle-to-cradlefilosofie én op de ontwikkeling van nieuwe technologieën voor slimme energieopwekking. MIP ondersteunt de transitie naar een nieuwe economie waarin men consumptie en economie kan loskoppelen van de ecologische impact op onze aarde.

Het Strategisch Innovatieve Materialenplatform (SIM) is een samenwerkingsverband tussen tien grote materiaalproducerende en -verwerkende bedrijven, met de steun van de Vlaamse overheid, Agoria Vlaanderen, Sirris en de vijf Vlaamse universiteiten. Dit platform financiert gezamenlijk strategisch onderzoek rond materialen voor energie en licht, duurzame structurele materialen en nanomaterialen op maat. SIM staat open voor alle bedrijven die activiteiten hebben in verband met deze thema's, en zeker ook voor innovatieve kmo's die daaraan willen meewerken.

Top

IP & Patent search

Opvolging en zoeken in de bestaande patenten kan via Espacenet , Totalpatent, Orbit of Patbase .

Top

Ondersteuning van productontwerp

Flanders InShape is een competentiepool voor productontwikkeling en industrieel design. Het is een onderzoekscentrum op het vlak van design en gebruikersgedreven innovatie. Daarvoor ontwikkelt het praktische kennis en tools. Flanders InShape brengt ook publicaties uit over productontwerp, zoals onder meer: Koen Verhaert, Het verhaal achter nieuwe producten, Stichting Kunstboek, Oostkamp, 2009. Dit boek is ook online beschikbaar.

Optimo is het innovatiecentrum voor de textiel-, hout- en meubelindustrie. Het is een dochterorganisatie van Fedustria. Optimo vertegenwoordigt de ondernemingen uit de Belgische textiel-, hout- en meubelindustrie. Deze sectororganisatie heeft een online ontwerpersdatabase (menu 'Service en Tools' – 'Databanken' op de website).

Hoe gaan anderen om met duurzame productontwikkeling? Het milieu-adviesbedrijf Beco presenteert op de site Product & Milieu een lijst van maatregelen die je binnen je eigen bedrijf kunt toepassen, aangevuld met talrijke voorbeelden ter inspiratie.

Top

Ketensamenwerking

Gelijkgezinde bedrijven vinden om een ketensamenwerking mee op te zetten is niet altijd vanzelfsprekend. Daarvoor zul je veelal een beroep moeten doen op een organisatie met een uitgebreid netwerk. Hierbij een selectie:

Kenniscentra en innovatiecellen

Agoria: sectorfederatie van de technologische industrie

Sirris: collectief centrum van de Belgische technologische industrie

Fedustria: sectorfederatie van de textiel-, hout- en meubelindustrie

Centexbel: Technisch en Wetenschappelijk Centrum voor de Belgische Textielnijverheid

Essenscia is een multisectorale koepelorganisatie die de vele activiteitensectoren van de chemie en de life sciences vertegenwoordigt.

Flanders' PlasticVision is een competentiepool ter ondersteuning van de kunststof- en rubberverwerkende industrie in Vlaanderen. De voornaamste taken zijn gezamenlijke projecten opzetten, samenwerkingsverbanden begeleiden, allianties creëren en kenniscreatie stimuleren.

• Het Vlaams Kunststoffencentrum (VKC) ondersteunt kunststofverwerkende bedrijven met technologisch advies, kennistransfer, opleiding, labowerk en testproducties.

Clusta combineert hoogstaande materiaalkennis met ontwerp- en productie-expertise. De focus ligt op metaalplaatbewerking.

KU Leuven Materials Research Center (Leuven-MRC) brengt interfacultaire topresearch samen op het vlak van nieuwe materialen en technologie.

VITO: Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek

Plan C is een sectoroverschrijdend netwerk dat grensverleggende doorbraken in duurzaam materialenbeheer versnelt. Plan C positioneert zich op het snijpunt van technologie, economie en brede maatschappelijke ontwikkelingen en wil zo bijdragen tot een transitie naar een duurzame maatschappij.

SuMMa, het steunpunt duurzaam materialenbeheer, voert beleidsondersteunend onderzoek naar duurzame materialen.

Top

Bedrijfsondersteuning algemeen

Voka: Vlaams netwerk van ondernemingen

Provinciale ontwikkelingsmaatschappijen (POM). Sommige provincies zetten sterk in op duurzaam ondernemen.

POM Antwerpen

POM Limburg

POM Oost-Vlaanderen

POM Vlaams-Brabant (menu 'Economie en landbouw'– 'POM')

POM West-Vlaanderen

Je kunt ook terecht bij de beheerder van je lokale bedrijventerrein om mogelijke samenwerking met andere bedrijven te onderzoeken en op te zetten.

Top

Logo Logo Logo Logo Logo Logo